I Konferencja Biblioteki PŁ

konf2004

I Konferencja Biblioteki Politechniki Łódzkiej
pod tytułem "Polskie biblioteki akademickie w Unii Europejskiej" 
Łódź, 23-25 czerwca 2004 r.


Patronat: Minister ds. europejskich prof. dr hab. Danuta Hübner, Rektor Politechniki Łódzkiej prof. dr hab. inż. Jan Krysiński, Instytut Europejski w Łodzi
Patronat medialny: Internetowy serwis informacyjny Elektroniczna Biblioteka (EBIB)


Tematyka konferencji: konferencja była poświęcona problemom związanym z funkcjonowaniem polskich bibliotek uczelnianych po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej. Tematyka obejmowała m.in.:

  • Prawo Unii Europejskiej w odniesieniu do bibliotek i jego konsekwencje dla polskich bibliotek akademickich
  • Finansowanie bibliotek
  • Ochronę praw autorskich w Unii Europejskiej
  • Standardy funkcjonowania bibliotek
  • Obsługę użytkownika w Unii Europejskiej i Polsce (poziom, ocena)
  • Inne aspekty funkcjonowania bibliotek w Unii Europejskiej


Komitet organizacyjny:

  • Czesława Garnysz (Przewodniczący Honorowy)
  • Błażej Feret (Przewodniczący)
  • Elżbieta Rożniakowska (Sekretarz)
  • Anna Kazan
  • Krystyna Masikowska
  • Małgorzata Rożniakowska

 

Lista uczestników:

  1. Adaszyńska Ewa | Biblioteka Uniwersytecka/ Uniwersytet Zielonogórski
  2. Albowicz Danuta | Biblioteka Uniwersytecka im. Jerzego Giedroycia w Białymstoku
  3. Anuszewska Anna | Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej/ Warszawa
  4. Banasik Helena | Biblioteka Naukowa Głównego Urzędu Górnictwa w Katowicach
  5. Barańska-Malinowska Barbara | Biblioteka Główna Politechniki Częstochowskiej
  6. Bednarek-Michalska Bożena | Biblioteka Główna Uniwersytetu M. Kopernika/ Toruń ; Elektroniczna Biblioteka EBIB/ Wrocław
  7. Bieniasz Ewa | Biblioteka Główna Uniwersytetu Rzeszowskiego
  8. Biesmer Barbara | Biblioteka Główna Akademii Ekonomicznej im. Karola Adamieckiego/ Katowice
  9. Błaszczak Urszula | Biblioteka Główna Politechniki Poznańskiej
  10. Choynowska Janina | Biblioteka Śląskiej Wyższej Szkoły Zarządzania/ Katowice
  11. Chrzan Ewa | Biblioteka Główna Uniwersytetu Gdańskiego/ Sopot
  12. Chwalczyk Franciszek | Biblioteka Główna Wojskowej Akademii Technicznej/ Warszawa
  13. Ciesielska-Kruczek Renata | Biblioteka Instytutu Neofilologii, Sekcja Angielska/ Akademia Pedagogiczna w Krakowie
  14. Czajka Barbara | Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna im.Marszałka Piłsudskiego w Łodzi
  15. Czernielewska-Rutkowska Małgorzata | Instytut Europejski w Łodzi
  16. Czerwińska Elżbieta | Biblioteka Główna Politechniki Opolskiej
  17. Dąbrowska Małgorzata | Biblioteka Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku
  18. Derfert-Wolf Lidia | Biblioteka Główna Akademii Techniczno-Rolniczej w Bydgoszczy
  19. Długosz Joanna | Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu
  20. Dziak Joanna | Biblioteka Główna Politechniki Śląskiej/ Gliwice
  21. Edelman Elżbieta | Biblioteka Główna Akademii Morskiej w Szczecinie
  22. Ganińska Halina | Biblioteka Główna Politechniki Poznańskiej
  23. Garczyńska Maria | Biblioteka Główna Akademii Górniczo-Hutniczej/ Kraków
  24. Gołębiewska Danuta | Biblioteka Główna Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku
  25. Gonzalez-Pereira Maria Pia | European Bureau of Library, Information and Documentation Associations (EBLIDA)/ Haga, Holandia
  26. Górny Mirosław | Poznańska Fundacja Bibliotek Naukowych/ Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  27. Górski Marek | Biblioteka Główna Politechniki Krakowskiej
  28. Grzelczak Bogumiła | Biblioteka Główna Akademii Techniczno-Humanistycznej/ Bielsko-Biała
  29. Grzenia Jolanta | Górnośląska Wyższa Szkoła Handlowa im. W. Korfantego. Biblioteka/ Katowice
  30. Hakuć Bożena | Biblioteka Główna Politechniki Gdańskiej
  31. Halaba Grażyna | Biblioteka Naukowa Centrum Badań Molekularnych i Makromolekularnych PAN/ Łódź
  32. Hladky Rostislav | Information Centre, Palacky University/Ołomuniec, Czechy
  33. Hollender Henryk | Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego Uniwersytetu Warszawskiego/Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie
  34. Issajewicz Olga | Biblioteka Główna Politechniki Gdańskiej
  35. Jagiełło Michał | Biblioteka Narodowa/ Warszawa
  36. Jackowska Edyta | Biblioteka Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego/ Warszawa
  37. Janiak Jan | Biblioteka Uniwersytetu Łódzkiego
  38. Jankowska Elżbieta | Biblioteka Główna Akademii Rolniczej w Szczecinie
  39. Karbownik Mariusz | Biblioteka Główna Politechniki Świętokrzyskiej/ Kielce
  40. Kęsik Marta | Biblioteka Główna Akademii Rolniczej w Lublinie
  41. Kmiecik Anna | Biblioteka Główna Politechniki Opolskiej
  42. Kos Bożena | Biblioteka Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Tarnobrzegu
  43. Kosińska Małgorzata | Biblioteka Główna Akademii Muzycznej im. G. i K. Bacewiczów w Łodzi
  44. Krzemińska Elżbieta | Biblioteka Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej we Włocławku
  45. Kubiak Barbara | Biblioteka Główna Politechniki Białostockiej
  46. Kubista-Wróbel Magdalena | Biblioteka Główna Akademii Ekonomicznej im. Karola Adamieckiego w Katowicach
  47. Kubów Stefan | Biblioteka Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji Towarzystwa Wiedzy Powszechnej/ Wrocław
  48. Kułak Teresa | Biblioteka Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu M. Kopernika/ Toruń
  49. Kurek Beata | Biblioteka Jagiellońska w Krakowie
  50. Kurek-Kokocińska Stanisława | Katedra Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej Uniwersytetu Łódzkiego
  51. Linek Lilianna | Biblioteka Główna Akademii Techniczno-Humanistycznej/ Bielsko-Biała
  52. Litwin Barbara | Biblioteka Jagiellońska w Krakowie
  53. Liivamägi Toomas | Tartu University Library/ Tartu, Estonia
  54. Łagodzińska-Małyszko Teresa | Biblioteka Główna Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie
  55. Łyczywek Iwona | Biblioteka Wydziału Chemii Uniwersytetu M. Kopernika/ Toruń
  56. Maciejewska Łucja | Biblioteka Główna i OINT Politechniki Wrocławskiej
  57. Maciejewska-Kwapisz Maria | Biblioteka Główna Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu
  58. Majcherek Ewa | Biblioteka Uczelniana Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Sulechowie
  59. Malik Teresa | Biblioteka Jagiellońska w Krakowie
  60. Marcinek Marzena | Biblioteka Główna Politechniki Krakowskiej
  61. Marońska-Luba Magdalena | Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej/ Warszawa
  62. Matwiejczuk Wanda | Biblioteka Główna Uniwersytetu Opolskiego
  63. Mikulska Barbara | Biblioteka Katedry Badań Niemcoznawczych Uniwersytety Łódzkiego
  64. Minor Aleksandra | Biblioteka Główna Szkoły Głównej Służby Pożarniczej/ Warszawa
  65. Nowakowska Anna | Biblioteka Główna Akademii Rolniczej w Szczecinie
  66. Olbromska Ewa | Biblioteka Główna Pomorskiej Akademii Medycznej/ Szczecin
  67. Oppenheim Charles | Loughborough University/ Loughborough, Wielka Brytania
  68. Pacholska Bogumiła | Biblioteka Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej im. L. Solskiego w Krakowie
  69. Pawelec Dariusz | Biblioteka Uniwersytetu Śląskiego/ Katowice
  70. Petrović Elżbieta | Biblioteka Uniwersytecka/ Warszawa
  71. Piotrowicz Grażyna | Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu
  72. Prager Renata | Biblioteka Główna Akademii Wychowania Fizycznego w Poznaniu
  73. Przyłuska Jolanta | Biblioteka Naukowa Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera/ Łódź
  74. Radwański Aleksander | Instytut Bibliotekoznawstwa Uniwersytetu Wrocławskiego/ Zakład Narodowy im. Ossolińskich/ Wrocław ; Elektroniczna Biblioteka EBIB/ Wrocław
  75. Rekowska Maria | Biblioteka Szkoły Głównej Handlowej/ Warszawa
  76. Różalska Elżbieta | Biblioteka Główna Pomorskiej Akademii Pedagogicznej w Słupsku
  77. Różycka Mirosława | Biblioteka Główna Uniwersytetu Szczecińskiego
  78. Ruchaj Monika | Biblioteka Uczelniana Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej/ Przemyśl
  79. Sawicka Urszula | Biblioteka Główna Uniwersytetu Gdańskiego/ Sopot
  80. Sawicka-Paleolog Dagmara | Biblioteka Główna Akademii Rolniczej w Lublinie
  81. Siwek Renata | Zakład Informacji Naukowo-Technicznej /Instytut Biotechnologii Przemysłu Rolno-Spożywczego/ Warszawa
  82. Sobala Barbara | Biblioteka Główna Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego we Wrocławiu
  83. Sokołowska-Gogut Anna | Biblioteka Główna Akademii Ekonomicznej/ Kraków
  84. Stępniak Jolanta | Biblioteka Główna Politechniki Warszawskiej
  85. Stasiak Małgorzata | Biblioteka Główna Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu
  86. Suchojad Henryk | Biblioteka Główna Akademii Świętokrzyskiej im. Jana Kochanowskiego/ Kielce
  87. Szarski Henryk | Biblioteka Główna i OINT Politechniki Wrocławskiej
  88. Szczepańska Barbara | Kancelaria prawnicza Lovells/ Warszawa ; Elektroniczna Biblioteka EBIB/ Wrocław
  89. Szymanik Aneta | Biblioteka Wyższej Szkoły Finansów i Zarządzania/ Warszawa
  90. Świrk Danuta | Biblioteka Główna Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku
  91. Tadeusiewicz Hanna | Katedra Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej Uniwersytetu Łódzkiego
  92. Talar Grażyna | Biblioteka Główna Akademii Rolniczej/ Wrocław
  93. Tomaszewska Renata | Biblioteka Główna i Centrum Informacji Naukowej Akademii Rolniczej/ Poznań
  94. Tomaszewski Roman | Biblioteka Główna i Centrum Informacji Naukowej Akademii Rolniczej/ Poznań
  95. Turczyńska Ewa | Biblioteka Główna Akademii Rolniczej im. H. Kołłątaja w Krakowie
  96. Tyburek Ewa | Biblioteka Brytyjska Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej/ Lublin
  97. Urban Bogumiła | Biblioteka Wyższej Szkoły Bankowej w Poznaniu, Wydział Zamiejscowy w Chorzowie
  98. Urbańczyk Barbara | Biblioteka Główna i OINT Politechniki Wrocławskiej
  99. Urbańska Edyta | Biblioteka Uniwersytecka/ Toruń
  100. Wierzbicka Jolanta | Biblioteka Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego/ Warszawa
  101. Wildhardt Teresa | Biblioteka Główna Akademii Pedagogicznej im. Komisji Edukacji Narodowej/ Kraków
  102. Wojsznis Grażyna | Biblioteka Główna Politechniki Szczecińskiej
  103. Zioło Krzysztof | Biblioteka Główna Politechniki Śląskiej/ Gliwice
  104. Żegalska Elżbieta | Łomżyńskie Towarzystwo Naukowe im. Wagów/ Łomża

 

MATERIAŁY KONFERENCYJNE

 


Wnioski z konferencji "Polskie Biblioteki Akademickie w Unii Europejskiej", zebrane i opracowane przez Komisję Wnioskową w składzie: Mirosław Górny (Przewodniczący, Poznańska Fundacja Bibliotek Naukowych/ Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu), Lidia Derfert-Wolf (Biblioteka Główna Akademii Techniczno-Rolniczej w Bydgoszczy), Marek Górski (Biblioteka Główna Politechniki Krakowskiej), Elżbieta Rożniakowska (Biblioteka Główna Politechniki Łódzkiej).

W referatach oraz wypowiedziach uczestników konferencji wyrażano opinię, że polskie biblioteki akademickie nie różnią się od europejskich w zakresie świadczonych usług (rodzaju udostępnianych materiałów, sposobu realizacji zamówień, dostępu do elektronicznych źródeł informacji, baz danych i e-czasopism), struktury budżetów oraz dążenia do modelu hybrydowego. Pozostają jednak aspekty działalności różniące się nadal od najlepszych wzorców europejskich. Wynika to nie tylko z przyczyn zależnych od bibliotek. Dystans dzielący nas od książnic zachodnich jest wynikiem m.in. sytuacji na rynku wydawnictw, kondycji finansowej kraju i uczelni, braku krajowej polityki informacyjnej oraz tempa implementowania dyrektyw europejskich w prawie polskim.

Wnioski z konferencji - najważniejsze zadania


Uczestnicy konferencji uważają, że do najważniejszych zadań, których realizacja może przybliżyć poziom polskich bibliotek do najlepszych europejskich, należą niżej wymienione (wg kolejności wygłaszanych referatów i głosów w dyskusji):

  • Zaktywizowanie działalności w zakresie rozwoju bibliotek, ponieważ "powieszenie unijnej flagi na uniwersytecie nie zmieni sytuacji polskich bibliotek. Status biblioteki będzie zależał od aktywności jej pracowników, umiejętności autopromocji i przychylności władz uczelni" ..."Unia nie zaprowadzi więc w Polsce szeroko rozumianego, i tak dziś niezbędnego porządku, zwłaszcza w bibliotekach akademickich, które nie stanowią autonomicznych jednostek ani pod względem finansowym, ani strukturalnym. Skarbnice wiedzy w Unii nie są zorganizowane według jednych i tych samych zasad, próżno więc szukać w dokumentach wspólnotowych zapisów regulujących ich funkcjonowanie".
  • Rozwój normalizacji i jej wdrożenie w bibliotekach. Przy wdrażaniu norm dotyczących poziomu usług należy brać pod uwagę ich opłacalność i zwracać uwagę na zróżnicowanie bibliotek.
  • Opracowanie norm i zaleceń krajowych oraz wynikających z nich ujednoliconych zestawów danych statystycznych i/lub wskaźników efektywności, które byłyby zbierane (nawet obowiązkowo) każdego roku w celu opracowywania zbiorczych analiz lub prowadzenia badań porównawczych.
  • Uwzględnianie idei prezentowanych w "Strategii rozwoju szkolnictwa wyższego w Polsce do roku 2010" (stworzonej w celu realizacji założeń Deklaracji Bolońskiej i Strategii Lizbońskiej), a w szczególności następującego akapitu: "Era społeczeństwa przemysłowego ustępuje erze społeczeństwa informacyjnego, co oznacza przejście od treningu i zapamiętywania informacji do rozwijania zdolności samodzielnego uczenia się, wyszukiwania i selekcjonowania informacji, a także posługiwania się nowymi technikami informacyjnymi i komunikacyjnymi".
  • Wspieranie EBLIDA i lobbing na rzecz korzystniejszego dla bibliotek zharmonizowania europejskiego prawa autorskiego, które z powodu wprowadzenia wyjątków korzystnych dla użytkowników dzieł (tylko opcjonalnych dla krajów członkowskich), zachwiały równowagę między prawami właścicieli praw autorskich, a prawami użytkowników dzieł.
  • Dążenie do wypracowania konsorcyjnego modelu (lub modeli) rozwoju zasobów informacyjnych w Polsce, który łączyłby funkcjonalność i ekonomikę, przy wykorzystaniu doświadczeń światowych. Zalety takich rozwiązań to wymierne korzyści w postaci oszczędności finansowych zrzeszonych bibliotek, efektywnego wykorzystania zasobów, zwiększenia liczby dostępnych tytułów, a także optymalnego zarządzania informacją o czasopismach. Modele te powinny uwzględniać zapewnienie bibliotekom prawa dostępu do opłaconych źródeł elektronicznych po wygaśnięciu umowy.
  • Zdobywanie grantów z funduszy europejskich, mimo skomplikowanej i wymagającej sporej wiedzy o funduszach i projektach unijnych (a także znajomości języków obcych) procedury. Podobne działania dotyczą zdobywania grantów krajowych. Postuluje się powołanie ogólnopolskiego zespołu bibliotekarzy z doświadczeniem w pozyskiwaniu funduszy z UE.
  • Upowszechnianie informacji o Unii Europejskiej, zarówno w formie tradycyjnej jak i elektronicznej.
  • Lobbing na rzecz zwiększenia aktywności uczelni w planowaniu strategicznym i zarządzaniu finansami biblioteki oraz na rzecz lepszej współpracy biblioteki z uczelnią poprzez wprowadzenie przejrzystych zasad, modeli i formuł.
  • Struktura finansowania bibliotek jest bliska procentowym wskaźnikom krajów UE. Nie należy więc oczekiwać zmiany w tym zakresie, mimo że takie nadzieje łączono z wejściem Polski do UE.
  • Realizacja nowych projektów razem z zachodnimi partnerami, tworzenie obszarów współpracy, inicjowanie nowego typu szkoleń dla bibliotekarzy (kursy zdalne), stosowanie najnowszych technologii.
  • Elastyczność w zatrudnianiu w bibliotekach, ze szczególnym uwzględnieniem zmieniających się potrzeb użytkowników (np. bibliotekarz dziedzinowy).
  • Lobbing na rzecz dobrej, nowoczesnej ustawy o bibliotekach i wsparcia państwa, które obecnie nie jest zainteresowane rozwojem bibliotek i nie łączy ich z rozwojem społeczeństwa informacyjnego.
  • Wprowadzenie modelu hybrydowego polskiej biblioteki akademickiej, wykorzystującego zarówno przestrzeń wirtualną, jak i fizyczną i oferującego dostęp do źródeł drukowanych i elektronicznych.
  • Stopniowa transformacja biblioteki z ośrodka informacji w ośrodek wiedzy, uwzględniająca zmiany zachodzące w szkolnictwie wyższym - od "nauczania" do "uczenia się", nowe kierunki oraz formy dydaktyczne, nauczanie na odległość i zarządzania informacją.
  • Uwzględnianie w dużo szerszym zakresie potrzeb użytkowników niepełnosprawnych wg wzorców UE aktywnie działającej na rzecz pełnej integracji społecznej.
  • Korzystanie z doświadczeń europejskich w zakresie tworzenia uczelnianych centrów zasobów informacyjnych łączących w jedną agendę dotychczasowe centra komputerowe i biblioteki.
  • Stałe analizowanie potrzeb użytkowników i szersze ich uwzględnianie ze szczególnym zwróceniem uwagi na potrzeby wynikające z internacjonalizacji kształcenia.
  • Uczestnicy konferencji, wyrazili zaniepokojenie z powodu nieustannie rosnących cen materiałów bibliotecznych i wynikającym z tego zagrożeniom dla nauki. Wg raportu Association of Research Libraries (ARL), średni koszt czasopism z zakresu nauk ścisłych, medycznych i technicznych (STM) wzrósł w latach 1986-2002 o 227%, a wydawnictw zwartych o 75%, podczas gdy ceny towarów konsumpcyjnych wzrosły tylko o 64%. W tym samym okresie w budżetach bibliotek ARL wydatki na zakup czasopism zwiększyły się o 9%, przy jednoczesnym spadku kwot na zakup wydawnictw zwartych o 5%. Dysproporcja jest oczywista, a jej negatywne efekty odczuwają wszyscy uczestnicy obiegu informacji naukowej.
  • Szczególna uwagę zwrócono na głoszoną w wielu światowych dokumentach i inicjatywach ideę tworzenia czasopism "open access". Odczuwalny jest jednak brak jednolitego modelu ich finansowania (opłaty wnoszone przez autorów, darowizny instytucji użytku publicznego i fundacji lub finansowanie ze środków publicznych czy dochodów towarzystw naukowych).We wspólnym interesie bibliotekarzy i użytkowników leży znalezienie racjonalnego rozwiązania problemu wdrożenia idei "open access".
© 2017 Biblioteka Politechniki Łódzkiej