W referatach oraz wypowiedziach uczestników konferencji wyrażano opinię, że polskie biblioteki akademickie nie różnią się od europejskich w zakresie świadczonych usług (rodzaju udostępnianych materiałów, sposobu realizacji zamówień, dostępu do elektronicznych źródeł informacji, baz danych i e-czasopism), struktury budżetów oraz dążenia do modelu hybrydowego. Pozostają jednak aspekty działalności różniące się nadal od najlepszych wzorców europejskich. Wynika to nie tylko z przyczyn zależnych od bibliotek. Dystans dzielący nas od książnic zachodnich jest wynikiem m.in. sytuacji na rynku wydawnictw, kondycji finansowej kraju i uczelni, braku krajowej polityki informacyjnej oraz tempa implementowania dyrektyw europejskich w prawie polskim.

Uczestnicy konferencji uważają, że do najważniejszych zadań, których realizacja może przybliżyć poziom polskich bibliotek do najlepszych europejskich, należą niżej wymienione (wg kolejności wygłaszanych referatów i głosów w dyskusji):

1. Zaktywizowanie działalności w zakresie rozwoju bibliotek, ponieważ "powieszenie unijnej flagi na uniwersytecie nie zmieni […] sytuacji polskich bibliotek. Status biblioteki będzie zależał od aktywności jej pracowników, umiejętności autopromocji i przychylności władz uczelni" ..."Unia nie zaprowadzi więc w Polsce szeroko rozumianego, i tak dziś niezbędnego porządku, zwłaszcza w bibliotekach akademickich, które nie stanowią autonomicznych jednostek ani pod względem finansowym, ani strukturalnym. Skarbnice wiedzy w Unii nie są zorganizowane według jednych i tych samych zasad, próżno więc szukać w dokumentach wspólnotowych zapisów regulujących ich funkcjonowanie".

 
2. Rozwój normalizacji i jej wdrożenie w bibliotekach. Przy wdrażaniu norm dotyczących poziomu usług należy brać pod uwagę ich opłacalność i zwracać uwagę na zróżnicowanie bibliotek .

 
3. Opracowanie norm i zaleceń krajowych oraz wynikających z nich ujednoliconych zestawów danych statystycznych i/lub wskaźników efektywności, które byłyby zbierane (nawet obowiązkowo) każdego roku w celu opracowywania zbiorczych analiz lub prowadzenia badań porównawczych.

 
4. Uwzględnianie idei prezentowanych w "Strategii rozwoju szkolnictwa wyższego w Polsce do roku 2010" (stworzonej w celu realizacji założeń Deklaracji Bolońskiej i Strategii Lizbońskiej), a w szczególności następującego akapitu: "Era społeczeństwa przemysłowego ustępuje erze społeczeństwa informacyjnego, co oznacza przejście od treningu i zapamiętywania informacji do rozwijania zdolności samodzielnego uczenia się, wyszukiwania i selekcjonowania informacji, a także posługiwania się nowymi technikami informacyjnymi i komunikacyjnymi".

 
5. Wspieranie EBLIDA i lobbing na rzecz korzystniejszego dla bibliotek zharmonizowania europejskiego prawa autorskiego, które z powodu wprowadzenia wyjątków korzystnych dla użytkowników dzieł (tylko opcjonalnych dla krajów członkowskich), zachwiały równowagę między prawami właścicieli praw autorskich, a prawami użytkowników dzieł.

 
6. Dążenie do wypracowania konsorcyjnego modelu (lub modeli) rozwoju zasobów informacyjnych w Polsce, który łączyłby funkcjonalność i ekonomikę, przy wykorzystaniu doświadczeń światowych. Zalety takich rozwiązań to wymierne korzyści w postaci oszczędności finansowych zrzeszonych bibliotek, efektywnego wykorzystania zasobów, zwiększenia liczby dostępnych tytułów, a także optymalnego zarządzania informacją o czasopismach. Modele te powinny uwzględniać zapewnienie bibliotekom prawa dostępu do opłaconych źródeł elektronicznych po wygaśnięciu umowy.

 
7. Zdobywanie grantów z funduszy europejskich, mimo skomplikowanej i wymagającej sporej wiedzy o funduszach i projektach unijnych (a także znajomości języków obcych) procedury. Podobne działania dotyczą zdobywania grantów krajowych . Postuluje się powołanie ogólnopolskiego zespołu bibliotekarzy z doświadczeniem w pozyskiwaniu funduszy z UE.

 
8. Upowszechnianie informacji o Unii Europejskiej, zarówno w formie tradycyjnej jak i elektronicznej.

 
9. Lobbing na rzecz zwiększenia aktywności uczelni w planowaniu strategicznym i zarządzaniu finansami biblioteki oraz na rzecz lepszej współpracy biblioteki z uczelnią poprzez wprowadzenie przejrzystych zasad, modeli i formuł.

 
10. Struktura finansowania bibliotek jest bliska procentowym wskaźnikom krajów UE. Nie należy więc oczekiwać zmiany w tym zakresie, mimo że takie nadzieje łączono z wejściem Polski do UE.

 
11. Realizacja nowych projektów razem z zachodnimi partnerami, tworzenie obszarów współpracy, inicjowanie nowego typu szkoleń dla bibliotekarzy (kursy zdalne), stosowanie najnowszych technologii.

 
12. Elastyczność w zatrudnianiu w bibliotekach, ze szczególnym uwzględnieniem zmieniających się potrzeb użytkowników (np. bibliotekarz dziedzinowy).

 
13. Lobbing na rzecz dobrej, nowoczesnej ustawy o bibliotekach i wsparcia państwa, które obecnie nie jest zainteresowane rozwojem bibliotek i nie łączy ich z rozwojem społeczeństwa informacyjnego.

 
14. Wprowadzenie modelu hybrydowego polskiej biblioteki akademickiej, wykorzystującego zarówno przestrzeń wirtualną, jak i fizyczną i oferującego dostęp do źródeł drukowanych i elektronicznych.

 
15. Stopniowa transformacja biblioteki z ośrodka informacji w ośrodek wiedzy, uwzględniająca zmiany zachodzące w szkolnictwie wyższym - od "nauczania" do "uczenia się", nowe kierunki oraz formy dydaktyczne, nauczanie na odległość i zarządzania informacją.

 
16. Uwzględnianie w dużo szerszym zakresie potrzeb użytkowników niepełnosprawnych wg wzorców UE aktywnie działającej na rzecz pełnej integracji społecznej.

 
17. Korzystanie z doświadczeń europejskich w zakresie tworzenia uczelnianych centrów zasobów informacyjnych łączących w jedną agendę dotychczasowe centra komputerowe i biblioteki.

 
18. Stałe analizowanie potrzeb użytkowników i szersze ich uwzględnianie ze szczególnym zwróceniem uwagi na potrzeby wynikające z internacjonalizacji kształcenia.

 
19. Uczestnicy konferencji, wyrazili zaniepokojenie z powodu nieustannie rosnących cen materiałów bibliotecznych i wynikającym z tego zagrożeniom dla nauki. Wg raportu Association of Research Libraries (ARL), średni koszt czasopism z zakresu nauk ścisłych, medycznych i technicznych (STM) wzrósł w latach 1986-2002 o 227%, a wydawnictw zwartych o 75%, podczas gdy ceny towarów konsumpcyjnych wzrosły tylko o 64%. W tym samym okresie w budżetach bibliotek ARL wydatki na zakup czasopism zwiększyły się o 9%, przy jednoczesnym spadku kwot na zakup wydawnictw zwartych o 5%. Dysproporcja jest oczywista, a jej negatywne efekty odczuwają wszyscy uczestnicy obiegu informacji naukowej

 
20. Szczególna uwagę zwrócono na głoszoną w wielu światowych dokumentach i inicjatywach ideę tworzenia czasopism "open access". Odczuwalny jest jednak brak jednolitego modelu ich finansowania (opłaty wnoszone przez autorów, darowizny instytucji użytku publicznego i fundacji lub finansowanie ze środków publicznych czy dochodów towarzystw naukowych).We wspólnym interesie bibliotekarzy i użytkowników leży znalezienie racjonalnego rozwiązania problemu wdrożenia idei "open access".

Strona utworzona 14 lipca 2004 r. *** Data ostatniej modyfikacji  15 lipca 2004 r.
Webmaster: Małgorzata Filipczak  webadmin@bg.p.lodz.pl