Biblioteka Politechniki Łódzkiej

Wskaźniki i punktacje

Wskaźniki

Ocena "jakości" czasopism naukowych realizowana jest na podstawie wskaźników. Najpopularniejszymi wskaźnikami są Impact Factor oraz Indeks Hirscha.

Impact Factor  (IF, wskaźnik oddziaływania, współczynnik wpływu)

Impact Factor jest wskaźnikiem bibliometrycznym, a także wskaźnikiem prestiżu i siły oddziaływania czasopism naukowych, obliczanym corocznie przez Clarivate Analytics (wcześniej Thomson Reuters) na podstawie liczby cytowań odnotowanych w Web of Science. IF czasopisma to miara częstotliwości, z jaką przeciętny artykuł z tego czasopisma był w danym roku cytowany. Impact Factor pomaga ocenić znaczenie czasopisma, szczególnie w zestawieniu z innymi pismami z tej samej dziedziny. Obliczany jest przez podzielenie liczby cytowań danego czasopisma (w Journal Citation Reports) za dany rok przez całkowitą liczbę artykułów, opublikowanych w tym piśmie w dwóch poprzednich latach. Poziom Impact Factor jest interpretowany w odniesieniu do wyników innych czasopism z tzw. grupy jednorodnej (dyscyplina naukowa). Służy ocenie dorobku autora, stanowi pomoc autorom w wyborze miejsca publikowania, jest wykorzystywany w analizie dotyczącej selekcji prenumeraty. IF = 1 oznacza, że artykuły publikowane rok lub dwa lata temu były cytowane średnio jeden raz. Jego wartość podaje baza Journal Citation Report, która dzięki gromadzeniu i analizie danych o wzajemnych cytowaniach pozwala ocenić wpływ poszczególnych tytułów na dziedziny nauki, których dotyczą. Kolejnym wskaźnikiem jest Sumaryczny Impact Factor - wskaźnik bibliometryczny określający jakość dorobku naukowego autora i stanowi sumę wartości IF czasopism, w których autor opublikował artykuły naukowe (IF zgodnie z rokiem publikacji).

Wzór na Impact Factor:

IF = B / C 

gdzie:

B – łączna lista cytowań, które nastąpiły w danym roku kalendarzowym
C – liczba cytowalnych publikacji, które ukazały się w danym czasopiśmie,
w ciągu ostatnich dwóch lat

 

Wzór na Sumaryczny Impact Factor:

SIF = IF1 + IF2 + … + IFn 

gdzie:

SIF – Sumaryczny Impact Factor autora
IFn – Impact Factor czasopisma, w którym opublikowano artykuł (zgodny z rokiem publikacji)

 

Predicted Impact Factor (PIF) oraz Scimago Impact Factor (SIF)

Komunikat MNiSW w sprawie kryteriów i trybu oceny czasopism naukowych z dnia 2 czerwca 2015 r. wskazuje wśród kilkunastu kryteriów oceny czasopism, dla których Impact Factor nie jest wyliczony, dwa wskaźniki bibliometryczne: Predicted Impact Factor (PIF) oraz Scimago Impact Factor (SIF). 

  • Predicted Impact Factor (PIF) obliczany jako iloraz liczby cytowań publikacji danego czasopisma naukowego w bazie Web of Science za okres od trzech lat do roku poprzedzającego rok wypełnienia ankiety i liczby wszystkich artykułów naukowych opublikowanych w czasopiśmie w tym okresie.
  • Scimago Impact Factor (SIF) obliczany jako iloraz współczynnika Total Cites (3 years), publikowanego w bazie Scimago Journal & Country Rank, dostępnej na dzień 31 sierpnia roku przeprowadzania oceny czasopism naukowych i liczby wszystkich artykułów naukowych, opublikowanych w czasopiśmie w okresie od trzech lat do roku poprzedzających rok wypełnienia ankiety. 

Obydwa wskaźniki dotyczą tylko polskich czasopism, które wypełnią ankietę ewaluacyjną. Predicted Impact Factor odnosi się do czasopism cytowanych w Web of Science i można go obliczyć na podstawie danych z WoS, natomiast Scimago Impact Factor dotyczy czasopism indeksowanych w Scopusie, a wartość tego współczynnika będzie znana po wypełnieniu ankiet.

Indeks Hirscha (indeks h, h-index) 

To wskaźnik charakteryzujący dorobek naukowca - informuje, ile publikacji z danego czasopisma w danym roku było cytowanych h i więcej razy Wynosi h, gdy h publikacji danego autora było cytowanych przynajmniej h razy. Np. gdy 10 z publikacji autora było cytowanych 10 lub więcej razy, jego indeks h jest równy 10. Indeks Hirscha wykorzystywany jest jako jedno z kryteriów oceny dorobku habilitanta, jest także brany pod uwagę przez Narodowe Centrum Nauki podczas rozpatrywania wniosków o finansowanie projektów badawczych. Indeks Hirscha można obliczyć przy pomocy następujących narzędzi (wyniki uzyskane z poszczególnych źródeł mogą się różnić w zależności od zawartości wykorzystywanej bazy): Web of Science, Scopus oraz Publish or Perish. Współczynnik został wprowadzony w 2005 roku przez J. E. Hirscha jako wskaźnik określający wagę i znaczenie wszystkich prac naukowych danego autora, charakteryzujący jego całkowity dorobek, a nie tylko znaczenie jednej poszczególnej pracy. Współczynnik h jest sposobem mierzenia osiągnięć naukowych z uwzględnieniem liczby publikacji i liczby cytowań.

Index Hirscha określa zdolność do publikowania często cytowanych prac. Wskaźnik ten wynosi n, gdy n liczba publikacji została zacytowana co najmniej n razy np. współczynnik h = 10 oznacza to, że autor ma 10 publikacji cytowanych co najmniej 10 razy. Oficjalnym źródłem wyliczania Indeksu Hirscha jest baza Scopus.


Bazy referencyjne

Bibliograficzne bazy danych odgrywają ogromną rolę w procesie rozwoju nauki. Nowoczesne technologie informatyczne, umożliwiające wielokierunkowe wyszukiwania, zapewniają szybkość w pozyskiwaniu informacji. Bazy stanowią gwarancję wiarygodności danych oraz są niezbędną częścią warsztatu naukowego osób prowadzących badania. Komunikat Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 2 czerwca 2015 r. w sprawie kryteriów i trybu oceny czasopism naukowych wyszczególnia 35 baz referencyjnych (17 baz ma charakter otwarty, co oznacza, iż baza udostępnia swoje zasoby nieodpłatnie i bez żadnych warunków, pozostałe - to bazy zamknięte – komercyjne, dostępne po wykupieniu prenumeraty).


 

Cytowania

Liczba cytowań jest miernikiem wartości danej pracy i wyników badań w niej opublikowanych. Liczba cytowań może dotyczyć danej publikacji, całego dorobku autora, dorobku publikacyjnego jednostki. Za pracę cytowaną uznaje się publikację, na którą powołują się inni autorzy. Dokonując analizy cytowań dorobku naukowego danego autora, nie uwzględnia się autocytowań.

Narzędzia do analizy cytowań publikacji

Jedną z najważniejszych czynności, podejmowanych przez bibliotekę szkoły wyższej, jest praca związania z dorobkiem naukowym pracowników. Biblioteka Politechniki Łódzkiej świadczy usługi wykonywania analizy cytowań publikacji naukowych dla pracowników i jednostek Politechniki Łódzkiej w oparciu o dwie bazy danych:

  • Web of Science Core Collection - pakiet bazy danych firmy Thompson Reuters, udostępniany od roku 2010 w ramach krajowej licencji akademickiej. Licencja obejmuje pakiet Web of Science (WoS), który zawiera 3 indeksy cytowań: Science Citation Index Expanded, Social Sciences Citation Index oraz Art and Humanities Citation Index. Ponadto licencja obejmuje dodatkowy indeks cytowań Conference Proceedings Citation Index oraz bazę Journal Citation Reports (JCR). Są to tzw. bazy bibliograficzno-bibliometryczne, które zawierają dane bibliograficzne, abstrakty i informacje o cytowaniach publikacji. Umożliwiają przeszukiwanie rekordów bibliograficznych z najważniejszych czasopism, streszczeń konferencji i książek z dziedziny nauk ścisłych i społecznych, sztuki oraz nauk humanistycznych w celu znalezienia wysokiej jakości badań związanych z obszarem zainteresowań. WoS generuje poziom wskaźników bibliometrycznych: Impact Factor, Index Hirscha oraz liczbę cytowań (analiza cytowań). W ramach Web of Science udostępniany jest też raport cytowalności czasopism Journal Citation Reports (JCR) oraz Lista filadelfijska, czyli Master Journal List.

    • Journal Citation Reports - Biblioteka udostępnia bazy na platformie Web of Science w ramach dwóch kolekcji: Journal Citation Reports (JCR) Science Edition oraz Social Sciences Edition. To ranking cytowalności czasopism tworzony przez firmę Thomson Reuters. zapewnia usystematyzowane, obiektywne metody pozwalające oceniać najważniejsze światowe czasopisma naukowe. Zebrano w niej i zestawiono liczbę cytowań i artykułów dotyczących prawie wszystkich dziedzin nauk ścisłych i społecznych. Zawiera czasopisma najczęściej cytowane w danej dziedzinie, czasopisma najbardziej popularne w danej dziedzinie, czasopisma mające największe oddziaływanie na daną dziedzinę, czasopisma publikujące najwięcej artykułów z danej dziedziny oraz dane do porównań dotyczące kategorii tematycznych. JCR jest dostępna we wszystkich polskich uczelniach i instytutach badawczych, które przystąpiły do programu Wirtualna Biblioteka Nauki. Baza wydawana jest raz do roku i zawiera dane dotyczące publikacji z poprzedniego roku i w przejrzysty sposób pokazuje relacje między cytującymi i cytowanymi czasopismami. Aktualna edycja - z września 2016 roku - zawiera 11997 czasopism, w tym 138 polskich czasopism.

    • Master Journal List (tzw. lista filadelfijska) - to wykaz czasopism i serii naukowych opracowywany i aktualizowany przez Thomson Reuters. Lista zawiera tytuły, które przeszły proces oceny i są uwzględniane przez bazy na platformie Web of Science. Dane bibliograficzne czasopisma uwzględnionego na liście zawierają wyłącznie tytuł czasopisma, częstotliwość ukazywania się, ISSN, adres wydawcy oraz bazy, w których jest indeksowane. Lista filadelfijska nie podaje wskaźnika Impact Factor dla czasopisma.

  • Scopus - interdyscyplinarna baza abstraktów i cytowań z zakresu nauk matematyczno-przyrodniczych, technicznych, medycznych i humanistycznych z opcją wyszukiwania cytowań, sprawdzania indeksu h (indeksu Hirscha) dla publikacji od 1996 r. oraz porównywania czasopism (zakładka Analytics/Journal Analyzer). Baza zawiera ponad 46 milionów rekordów bibliograficznych, z których 25 milionów posiada cytowania sięgające 1996 roku, 25 milionów rekordów patentowych, oraz indeksuje naukowe strony www. Ponad połowa czasopism w bazie Scopus pochodzi spoza USA.

    • Warto też skorzystać z ogólnodostępnego portalu SCImago Journal and Country Rank, przeznaczonego do porównywania czasopism naukowych indeksowanych w bazie SCOPUS pod kątem liczby dokumentów opublikowanych, liczby cytowań, wskaźnika SJR (wskaźnik cytowalności i oglądalności), indeksu Hirscha. Dane mogą dotyczyć wybranego czasopisma oraz kraju (pod kątem publikacji czasopism naukowych). SCImago dostarcza wyniki w postaci czytelnych wykresów (można je pobrać jako plik Excela).


Miarę porównawczą w przypadku czasopism naukowych dają też:

  • Wykaz czasopism punktowanych Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego - lista czasopism naukowych, punktowanych przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Obejmuje czasopisma, które są uwzględniane przy ocenie parametrycznej placówek naukowych, uczelni, instytutów, jednostek badawczo-rozwojowych finansowanych przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. W ocenie parametrycznej uwzględniany jest dorobek naukowy jednostki m.in. na podstawie liczby punktów przyznanych publikacjom, których autorami są pracownicy danej jednostki. Lista ta początkowo opierała się głównie na tzw. liście filadelfijskiej. Ustalił się podział na listę A (zbliżoną do listy filadelfijskiej) i listę B. zawierająca odpowiednio:

Część A – czasopisma z obliczonym współczynnikiem wpływu (Impact Factor – IF), umieszczone  w bazie JCR (od 20 do 50 pkt)

Część B – czasopisma nieposiadające obliczonego IF (od 0,25 do 10 pkt)

Część C – czasopisma umieszczone w bazie European Reference Index for the Humanities (ERIH) (12/16/20 pkt)

Można także skorzystać z internetowej wyszukiwarki czasopism punktowanych MNiSW 2015.

 

    • Index Copernicus Journals Master List (JML) - wskaźnik oceny jakości czasopism w oparciu o walidację około 30 parametrów zgrupowanych w pięciu kategoriach: wartość naukową, staranność edytorską, zasięg, częstotliwość, regularność i stabilność rynkową, staranność techniczną. Wskaźnik ten jest dość często stosowany, szczególnie przy czasopismach, które nie są na liście filadelfijskiej, ale liczą się na rynku wydawnictw, na przykład, medycznych. W tej bazie referencyjnej można znaleźć aktualne wartości Index Copernicus (IC) dla poszczególnych tytułów, prognozy wysokości wskaźnika na kolejny rok, informacje dotyczące adresu wydawniczego czasopisma, jego strony www, języka publikacji, indeksacji w bazach o zasięgu międzynarodowym. Źródłem wskaźników IC jest IC Journals Master Lists, na stronie Index Copernicus. IC Journals Master List liczy obecnie ponad 2.500 czasopism z całego świata, w tym około 700 z Polski.

  • Google Scholar - jedna z największych wyszukiwarek tekstów naukowych. baza, w której indeksowane są różnorodne publikacje naukowe z wielu dziedzin nauki. Kluczowa rola w tej bazie jest przypisana autorom z dziedzin humanistycznych i nauk społecznych. Baza ta stanowi źródło danych dla programów bibliometrycznych Publish or Perish, Scholarometer - przy pomocy, których oblicza się np. liczbę cytowań.


Oddział Zbiorów Elektronicznych służy pomocą w sprawdzaniu wskaźników bibliometrycznych (na podstawie dostępnych źródeł) takich jak:

  • liczba cytowań (całkowita liczba cytowań, średnia liczba cytowań),
  • impact factor (wskaźnik cytowalności czasopisma - jest to stosunek liczby cytowań, jaką uzyskały w danym roku artykuły opublikowane w tym czasopiśmie w ciągu dwóch poprzednich lat, do łącznej liczby artykułów zamieszczonych w nim w tym samym okresie),
  • indeks Hirscha (tworzy się poprzez uszeregowanie artykułów wg liczby cytowań i wybranie pozycji, dla której liczba cytowań jest większa lub równa jej liczbie porządkowej).

Wszystkich zainteresowanych Pracowników prosimy o kontakt osobisty lub pocztą elektroniczną z Oddziałem Zbiorów Elektronicznych (Biblioteka PŁ, pok. 305, tel. 42 631 20 51, email: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.).

© 2017 Biblioteka Politechniki Łódzkiej

Szukaj na stronie